Azken urteotan etengabe egin du gora Ertzaintzaren indarkeriak. Karga basatien eta poliziaren indarkeriaren irudiak nagusi dira Euskal Herriko kaleetan, langileen mobilizazioetan, gazte manifestazioetan eta etxegabetzeak geldiarazten dituzten ekintzetan, besteak beste. Baina, zalantzarik gabe, beste urrats bat izan zen beltzek falangisten indarrekin bat egin eta Gasteizko gazte antifaxistei eraso egin izana.

Gorputz errepresibo honen izaerari, bere ustezko “demokratizazioari” eta ezker borrokalariak izan behar duen jarrerari buruzko eztabaidak garrantzi handia hartzen du, hain zuzen ere, AEBetan ICEa “barne etsaiaren” aurkako polizia neofaxista gisa erabiltzen eta legedi totalitario eta antidemokratikoa mundu osora zabaltzen ari denean.

Euskal poliziaren historia oso luzea da, eta ez dugu tarterik dagoeneko ezagunak diren xehetasunetan sartzeko. Estatutuaren eskutik jaioa, bere garaian Espainiako poliziaren oso bestelakoa izango zen euskal indar gisa aurkeztu zen, baina abiada bizian amildu zen ideia hori. Euskal poliziak ezin dio ihes egin errepresio indarrek estatu kapitalistan benetan jokatzen duen paperari: ezarritako ordenaren eta klase menderatzailearen interesen defentsa armatua. IRAren aurkako borrokan espezializatutako SAS britainiarreko agintariek entrenatu zuten, EAJko politikari burgesek gidatuta, Ipar Amerikako sionista eta inperialistekin harreman bikainak dituzten berberek.

Ertzaintzak ezker militantearen aurka eragindako basakeria kasuek artikulu eta liburuak beteko lituzkete. Bistan da euskal burgesiak bere polizia mimatzen duela. 2018 eta 2024 artean, Ertzaintzari eskainitako aurrekontua 5.000 milioi euro baino gehiagokoa izan zen, eta Mossos d'Esquadretan eta Espainiako polizia nazionalean gertatzen den bezala, Ertzaintzaren barruan eskuin muturreko sektoreen eta euren sindikatuen gorakada ikaragarria izan da. Gorakada horrekin batera, Ertzaintza militarizatu egin da, eta Bizkor izenez ezaguna den PRI (Prebentzio Patruilak eta Berehalako Erantzuna) brigada lanean hasi da, polizia britainiarraren ereduari jarraituz “larrialdi eta terrorismo” egoeretarako antolatua.

Euskal polizia demokratikoa?

Hauteskundeetan Bilduri babesa (batzuk modu oso kritikoan) ematen diogun milaka eta milaka langile eta gaztek herri mugimenduak bere egiten dituen aldarrikapenak egia bihurtu daitezen nahi dugu. Trumpen, Netanyahuren, Ayusoren eta munduko eskuin muturraren mehatxua aintzat hartu dugu. Feministak gara, antifaxistak, borrokalariak, sindikalistak, pentsionistak. Ez dugu nahi ez EAJ-PSEren Gobernurik, ez PPren edo VOXen estatu mailako Gobernurik.

Ezker abertzaleak, hain zuzen ere hamarkadetan Euskal Herriko mobilizazio sozial eta sindikalaren bihotzean egon izanagatik, Estatuaren errepresioa pairatu du: legediarena, Guardia Zibilaren edo Ertzaintzaren bidez, baina baita GALen gerra zikinaren bidez ere. Eta EAJ beharrezko elementua izan da eta jarraitzen du izaten oraindik horretarako.

Ezinezkoa da ez ikustea Euskal Herrian eta Espainiako Estatuan errepresioaren gorakada. Pedro Sanchezen gobernupean, Mozal legeak indargabetu gabe jarraitzen du oraindik, eta ezker borrokalariaren aurkako indarkeria poliziala eta judiziala areagotu egin da. Muntai polizial eta judizialak ugari izan dira: Zaragozako seiak, La Suizako seiak, Somosaguaseko zazpiak, Pablo Haselen espetxeratzea eta Altsasuko zortzi gazteak, 13/13 sumarioko akusatuen aurka Auzitegi Gorenak emandako epaia, 2024an Tolosan gazte adingabea begi batean zauritu zuen ertzainaren auzia artxibatzea eta beste kasu asko… Denek erakusten dute estatu aparatua ez dela demokratizatzen, gogortzen ari da eta eskuinera lerratzen.

Ertzaintzak ez du prozesu horretatik ihes egiten eta adibideak ugariak dira: Errekaldeko Gaztetxea husteko operazio basatian gazte batek barrabil bat galdu zuen, ESANek gomazko pilotak berreskuratzeko eskaera egin du, Falangek eta Ertzaintzak fronte bakarra osatu zuten Gasteizko antifaxisten aurka, sindikalisten aurkako karga ugari izan dira pikete eta elkarretaratzeetan, Desokupako neonaziekin kolaboratu dute…

Bere norabidea instituzio-politikarantz lerratu eta EAJrekin akordioak bilatu nahi horretan, Bildu modu batean edo bestera polizia-indar honen irudia edulkoratu saiatzen ari dela, eta alderdi horrek gobernatzen baldin badu guztia desberdin izango litzakeela dirudi. Eta bai, guztia ezberdin izan liteke, baldin eta helburua klase borrokaren bidez kapitalisten ordenarekin amaitzea izango balitz.

2024tik, “polizia eredua” aldatzea eskatu du Bilduk. Proposamen benetan harrigarria da lehenengo diktadura baten aurka, eta gero lege bidegabeen aurka, gerra zikinaren eta Estatu terrorismoaren aurka, ilegalizazioen aurka, jazarpenen aurka, torturen aurka eta erbestearen aurka borrokatu duten belaunaldientzat, Euskal Herriko kaleak presoen amnistia exijituz eta sozialismoaren alde borrokatuz bete zituzten horientzat. Baina gure bizitza kontzientean krisia, pandemia, prekarietatea, gerra inperialistak, genozidioak eta Ertzaintzaren eta Mozal Legearen zapalkuntza besterik bizi izan ez dugun euskal gazteriaren geruza zabalen arbuioa ere jaso du.

Auzia zehatza da: errepresioa eredu polizialetik dator ala poliziatik bertatik?

Julen Arzuagak honela aurkeztu zuen Bilduren eredu polizialaren proposamena: “Ertzaintza eraldatzeko eta gizarte anitz, elebidun eta askotan kritikoaren ispilu izateko neurri batzuk”, eta “ezin dugu biktima polizial gehiago jasan”.

Baina garbi esan dezagun. Gasteizko Parlamentuan Ertzaintza demokratizatzea espero izatea Estatuaren Segurtasun Indarrek betetzen duten rola ukatzea eta azken urteotako joera desitxuratzea da. Sanchezen Gobernua, Legebiltzarreko ezkerraren babes osoarekin, baita Bilduren ere, ez da gai izan zentzu horretan ezer egiteko. Zergatik izango da desberdina etorkizuneko Bilduren Gobernu batekin? Akaso EAJk aldaketa erraztuko al du?

Ertzaintzaren, Guardia Zibilaren, Polizia Nazionalaren edo ingelesaren, alemaniarraren edo estatubatuarraren arazoa ez da “balio demokratikoetan” prestakuntza falta. Arazoa da bere funtzioa sistema bidegabe eta kriminal honen ordena, egonkortasuna eta gobernagarritasuna bermatzea dela.

Orain arte, erakunde kapitalistek eta politika sozialdemokratek ez dute inon saihestu eskuin muturraren gorakada. Bere gorakada gelditzeko apostua aliantzak bilatzea, herri-akordio zabalak edo Confebaskeko ordezkariekin eta Trumpen morroiekin hautagaitza bateratuak bilatzea bada. Faxismoaren aurrean, desarmatzearen aldeko apustua egitea da hori.

Euskal Herri Sozialista bat ez da “hobeto gobernatutako” erakunde kapitalistetatik etorriko, baizik eta kalean piztu eta sustatutako borrokatik. Hau da berriro hartu beharreko bidea, gertuko esperientziatik ondorioak atera behar dira. Podemos PSOE ezkerrerantz birarazteko asmoz iritsi zen Espainiako Estatuko Gobernura, eta hobekuntza txikien truke uko egin zion kaleko borroka eta aldarrikapen gehienei, ‘onerako helburua’ edo ‘indar-harremana’ aitzakiatzat hartuta. Podemosek egun bizi duen egoerak abisua izan beharko luke, erakusten baitu zer gertatzen den Estatu kapitalista zuzendu eta kudeatzeko beste modu bat, hobea eta justuagoa, egon daitekeelako esperantzak zer dakarren.

Sanchezen Gobernuaren ildo beretik aritzeko joera itsua jarraitzearren, arriskua gero eta handiagoa da. Ibex 35aren onurak, NATOren agenda eta mendebaldeko inperialismoa bermatzen jarraitu du Madrilgo Gobernuak, eta errepresioa erabiltzen du. Marlaska ministroak ahal duen guztietan gogorarazten digu hori: bere polizia bidali zuen Cádizen metaleko grebalarien aurka egiteko, etorkinak jipoitu ditu, manifestazio faxistei ongietorria egiten die…

Kapitalismoaren gainbeherak dinamika hau sortzen du: militarismoa, gerra inperialistak, eskuin muturraren gorakada eta estatu aparatuan nagusi diren joera autoritarioak. Eta indar polizialek funtsezko zeregina dute engranaje horretan.